Opis książki to z pozoru drobny szczegół: kilka zdań z tyłu okładki (tzw. blurb), krótki tekst wysyłany do wydawnictwa czy zamieszczony w księgarni internetowej. Jednak to właśnie tych kilka linijek często decyduje o tym, czy czytelnik sięgnie po książkę lub czy wydawnictwo zainteresuje się jej wydaniem. Przygotowałam ten artykuł dla osób chcących napisać opis, który działa. Nie znajdziesz w nim gotowych szablonów, ale praktyczne wskazówki.
1. Ustal, kto jest odbiorcą Twojej książki
Piszesz dla młodego fana fantasy, miłośniczki romansów, a może przedsiębiorcy, który szuka konkretnej wiedzy? Inaczej zaczniesz opis książki dla dzieci, a inaczej poradnik dla freelancerów. Grupa docelowa wpływa na użyte słownictwo, ton, długość, a nawet informacje, których użyjesz jako haczyka (patrz punkt 3). Ale! język to nie wszystko. Istotne jest również to, co jest ważne dla czytelnika. Dla jednych znacząca będzie intryga, dla innych emocje, a pozostali docenią konkretną wartość, jaką oferuje twoje dzieło.
2. Nie streszczaj, ale zapraszaj
Niektórzy autorzy uważają, że opis to skrót fabuły. Rozróżnijmy więc na wstępie te dwie rzeczy. Streszczenie to skrócona treść, która przedstawia najważniejsze wydarzenia, wątki oraz informacje (w tym również główną puentę), nie ocenia ani nie interpretuje tekstu. Z kolei opis książki ma zaciekawić czytelnika – przedstawić tematykę, głównych bohaterów czy atmosferę dzieła, jednak nie zdradzać zwrotów akcji czy zakończenia. Celem opisu nie jest opowiedzenie, co się wydarzy, ale zachęcenie do odkrycia, jak historia się potoczy. Dlatego jeśli zastanawiasz się, jak napisać opis książki, który zainteresuje czytelnika, pamiętaj, aby:
- nie zdradzać zakończenia,
- nie przedstawiać wszystkich bohaterów z imienia i nazwiska,
- nie streszczać książki od początku do końca.
Opis lub blurb książki powinien natomiast:
- przedstawiać główny konflikt powieści lub wyzwanie,
- zarysowywać wyjątkowość historii lub rozważań,
- zostawiać czytelnika z pytaniem bez odpowiedzi.
3. Sprawdzona struktura (którą warto złamać, jeśli trzeba)
Nie bój się kreatywności, jest ona doceniana przez czytelników. Jeśli masz więc jakiś nietuzinkowy pomysł – działaj! Wiele dobrych opisów opiera się jednak na sprawdzonej konstrukcji. Dlatego zanim postanowisz wyróżnić swój opis na tle innych publikacji, najpierw zapoznaj się poniższą budową. Wskaże ci ona, jak napisać opis książki, który przyciągnie uwagę czytelnika.
W przypadku beletrystyki lub książek dla dzieci:
- Haczyk: mocne, emocjonalne pierwsze zdanie; musi przyciągać. Może być pytaniem, stwierdzeniem, obserwacją, zaskoczeniem czy zapowiedzią przygody.
- Sytuacja wyjściowa: przedstawienie głównego bohatera lub bohaterki i problemu, z którym się mierzy. Możesz w tym punkcie zaprezentować także jego lub jej obawy, tęsknoty, pragnienia.
- Stawka: czy bohater(-rka) może coś zyskać lub stracić? W przypadku książek dla dzieci możesz zasygnalizować lekki morał.
- Niedopowiedzenie: zdanie kończące, które zostawia w czytelniku napięcie i chęć dowiedzenia się, jak potoczy się historia; może być w formie pytania.
W przypadku książek naukowych lub popularnonaukowych:
- Punkt zaczepienia, potrzeba: jaki ważny, aktualny lub kontrowersyjny temat porusza książka? Czy skupia się na teorii, praktyce, badaniach? Opis możesz zacząć pytaniem, zaskakującym faktem lub stwierdzeniem.
- Odbiorca: krótko o tym, do kogo jest skierowana (specjalistów, studentów, pasjonatów?), aby czytelnik od razu wiedział, czy publikacja jest dla niego. Warto również podkreślić, jaką wiedzę, narzędzia lub perspektywę mu daje.
- Wyróżnik: co dokładnie sprawia, że ta książka jest wyjątkowa? Może być to świeże spojrzenie na temat, przystępność, oparcie dzieła na badaniach naukowych, a nawet sława i wysoki autorytet samego autora.
- Domknięcie: zdanie kończące, które pokazuje, co czytelnik zyska po lekturze; może podkreślać wartość praktyczną, intelektualną lub emocjonalną.
4. Emocje, emocje, emocje!
Pewnie niejednokrotnie zdarzało ci się wiedzieć trailery filmowe – czy to w kinie, czy jako zachętę w telewizji. Nigdy nie prezentują całego filmu, prawda? Nie są skróconym dziełem, po obejrzeniu którego poznajemy zakończenie. Mają na celu zaciekawić, zostawić wrażenie, które nie daje spokoju i ostatecznie zachęcić do obejrzenia. Podobne emocje powinien wywoływać opis lub blurb książki (szczególnie w beletrystyce).
Spójrz na poniższe przykłady. Który z nich bardziej zachęciłby cię do sięgnięcia po tytuł?
„Książka opowiada historię młodej kobiety, która wraca do rodzinnego miasta, by zmierzyć się ze swoją przeszłością”.
„Po latach nieobecności wraca tam, gdzie wszystko się zaczęło. Tam, gdzie w powietrzu wciąż wisi pytanie, na które nigdy nie miała odwagi odpowiedzieć”.
5. Jak napisać opis książki z głową?
Tworzenie opisu książki lub blurba to balansowanie między zwięzłością a szczegółowością. O tym, jak długi powinien być to tekst, napiszę za chwilę. Wcześniej chciałabym jednak skupić się na samej treści – która powinna być interesująca i angażująca – gdyż to ona jest istotniejsza. Jedną z najlepszych rzeczy, jaką możesz zrobić przed stworzeniem opisu swojej książki, jest zapoznanie się z opisami innych dzieł z podobnego gatunku (najlepiej tych, które osiągnęły sukces). Zwróć uwagę, jakimi emocjami operują, co eksponują, jak się kończą. Często opisy bestsellerów to majstersztyki zwięzłości i sugestywności.
Pułapki, w które łatwo wpaść:
- Ogólniki i banały. Unikaj zwrotów, które brzmią, jakbyśmy czytali je setki razy. Oto kilka przykładów: „powieść o miłości, stracie i nadziei”, „nie oderwiesz się do ostatniej strony”, „nic nie jest takie, jakie się wydaje”, „ta historia zostanie z tobą na długo”, „zaskakujące zakończenie, którego się nie spodziewasz”.
- Spoilery. Opis nie może zdradzać kluczowych zwrotów akcji!
- Przechwałki. Nie każdy autor będzie miał z tym problem, jednak znajdą się i tacy, którzy będą chcieć opisać swoją książkę w samych superlatywach. Unikaj takich sformułowań jak: „genialna”, „znakomita”, „błyskotliwa”, „najlepsza”. Zamiast tego pokaż, co jest w niej takiego wyjątkowego.
- Patos. Przesadne słowa mogą odstraszyć bardziej niż zbytnia skromność. Przykłady? „Opowieść, która porusza najgłębsze zakamarki ludzkiej duszy”, „Ta książka zmieni twoje życie”, „Powieść, która zdefiniuje twoje rozumienie miłości i poświęcenia”.
- Encyklopedyczny styl. Nawet książka popularnonaukowa powinna być opisana w sposób zapraszający do lektury, a nie tylko informacyjny. Zwróć uwagę na styl (by nie brzmiał zbyt technicznie), a także na długość zdań (by nie zawierał zdań wielokrotnie złożonych).
Ile znaków powinien mieć opis?
Odpowiedź na to pytanie nie jest jednoznaczna. Wszystko zależy od tego, czy opis ma zostać wysłany do wydawnictwa, czy może zamieszczony na okładce książki. Jedno jest jednak pewne – ma być na tyle długi, by przyciągnąć uwagę czytelnika, ale nie na tyle, by go znużyć.
- Opis do wydawnictwa (np. w propozycji wydawniczej): 1000-2000 znaków ze spacją (zzs). Ma być to pełniejszy obraz książki, ale nie może zdradzać zbyt wiele. Ponadto wydawnictwo może zażyczyć sobie również streszczenia, a jak już wiemy – to dwie różne rzeczy.
- Blurb (tekst na okładkę): 500-1200 zzs. Opis ma zaciekawić grupę docelową, ale nie zdradzać zakończenia.
- Opis do księgarni internetowej: 800-2000 zzs. Może być nieco dłuższy od blurba i zawierać więcej kontekstu (np. o bohaterach, czasie akcji, stylu).
6. Co kilka par oczu, to nie jedna
Kiedy już napiszesz opis swojej książki, koniecznie przeczytaj go na głos. Dzięki temu prostemu zabiegowi usłyszysz, czy brzmi on naturalnie. Czasem jedno słowo za dużo, zgrzyt w rytmie zdania albo zbędny przymiotnik potrafią zepsuć cały efekt.
Na koniec pokaż go komuś zaufanemu. Komuś, kto nie zna fabuły. A najlepiej komuś, kto należy do twojej grupy docelowej. Zapytaj, czy taki opis zachęciłby go lub ją do przeczytania całego dzieła i poproś o szczerą odpowiedź.
Podsumowanie
Opis książki to coś więcej niż marketingowy dodatek. To jedno z ważniejszych narzędzi – obok okładki – które masz jako autor. Jeśli zrobisz to dobrze, to zaintrygujesz i przyciągniesz czytelnika, a ostatecznie także sprzedasz swoje dzieło. Pamiętaj, że podczas tworzenia opisu nie musisz (a nawet nie możesz (!)) mówić wszystkiego. Masz powiedzieć dokładnie tyle, aby zachęcić do poznania reszty.
Przed przesłaniem opisu do wydawnictwa, wydrukowaniem go na okładce książki czy opublikowaniem w internecie, warto zadbać o jego poprawność językową i stylistyczną. Dobrze opracowany tekst zrobi pierwsze wrażenie za ciebie – a to bywa decydujące. Jeśli chcesz mieć pewność, że Twój opis wybrzmi tak, jak trzeba, zapraszam do współpracy.
